PHẠM TÂY SƠN

TỔ QUỐC VIỆT NAM – DANH DỰ – ĐỒNG BÀO TRÊN HẾT Thông tin để khai trí và phát triển.

-Bài thơ “Đảng” của tướng Trần Độ

Posted by phamtayson trên 22/08/2017


Basam

Ngọc Thu

https://phamtayson.files.wordpress.com/2017/08/71235-trando2.jpg

9-2-2016

Nhân dịp Đảng CSVN vừa bước qua sinh nhật lần thứ 86, xin được giới thiệu cùng quý độc giả bài thơ ĐẢNG của tướng Trần Độ, là một trong những bài thơ cuối cùng của ông Trần Độ. Bài thơ này chỉ được lưu truyền trong giới quân ngũ, nên có lẽ nhiều người chưa có dịp đọc.

Trần Độ (1923-2002)

Về tác giả, tướng Trần Độ tên thật là Tạ Ngọc Phách, sinh năm 1923 trong một gia đình công chức ở tỉnh Thái Bình. Ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1940, khi mới 17 tuổi. Ông từng là ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam các khóa 3, 4, 5, 6, cũng như từng giữ các chức vụ như Phó Chủ tịch Quốc hội khóa 7, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị (1974-1976)… Cấp bậc cao nhất của ông trong Quân đội Nhân dân VN là trung tướng.

Ông Trần Độ đã từng kêu gọi ĐCS từ bỏ chế độ độc tài như sau: “Đảng Cộng sản phải tự mình từ bỏ chế độ độc đảng, toàn trị, khôi phục vai trò, vị trí vốn có của Quốc hội, Chính phủ. Phải thực hiện đúng Hiến pháp, tức là sửa chữa các đạo luật chưa đúng tinh thần Hiến pháp. Đó là phải có những đạo luật ban bố quyền tự do lập hội, lập đảng, tự do ngôn luận, luật báo chí, xuất bản. Sửa chữa các luật bầu cử ứng cử tự do, từ bỏ quyền quyết định của cơ quan tổ chức Đảng, trừ bỏ ‘hiệp thương’ mà thực chất là gò ép”.

Hai hồi ký mà ông để lại là Hồi ký Trần Độ, được viết từ trong giai đoạn từ năm 1955-1996 và Nhật Ký Rồng Rắn, được viết vào những năm cuối đời. Trong cuốn Nhật Ký Rồng Rắn, ông Trần Độ đã nêu những câu hỏi quan trọng: “Cuộc cách mạng ở Việt Nam, rút cục đã xoá được cái gì, đập tan được cái gì, lập nên được cái gì, xây dựng được cái gì?”, “Một Đảng lãnh đạo có dân chủ được không?” và “Bây giờ phải làm gì?” Cuốn hồi ký này đã không được xuất bản, mà con bị công an tịch thu, nhưng bản thảo của nó đã được phổ biến trên mạng.

Tướng Trần Độ là người đã suốt đời theo đảng và là một công thần của chế độ. Khi nhận ra những sai lầm của đảng, ông đã lên tiếng kêu gọi đảng sửa đổi, thậm chí kêu gọi đảng thay đổi hệ thống chính trị, nên gần cuối đời, ông đã bị chính cái Đảng này khai trừ ra khỏi Đảng. Khi ông Trần Độ qua đời, cái đảng này cũng đã không tha cho ông, họ cử ông Vũ Mạo, đại diện Văn phòng Quốc hội, đến đọc điếu văn kể tội ông! (xem lại bài của nhà văn Hoàng Tiến ở cuối bài này, tường thuật lại đám tang của tướng Trần Độ).

Trong bài thơ ĐẢNG có mấy câu như sau: Đau thắt lòng! Tôi cất tiếng Đảng ơi!/ Sao lại thế: “Mùa thu Tháng Tám”/ Vinh dự, tự hào: “Đảng viên Cách mạng”/ Ngày qua ngày! Nhục nhã thế này ư?”. Kính mời quý độc giả đọc bài thơ ĐẢNG của tướng Trần Độ để hiểu thêm nỗi niềm của một vị tướng công thần của chế độ:

Tôi vào bộ đội, năm mười sáu tuổi

Chia tay gia đình, bố mẹ, các em

Đôi chân cứng, rong ruổi mọi miền

Lửa chiến trang, cháy tuổi xuân năm tháng

 

Nhớ mãi ngày, khi tôi vào Đảng

Nắm tay thề: “Với Tổ Quốc, Non Sông”.

Bên cây súng đi đến ngày chiến thắng.

Mái tóc xanh, đã chuyển màu bạc trắng.

*

Thân già nua, cùng gối mỏi, chân chùng

Nhưng lương tâm, trí tuệ cứ bồn chồn

Lòng trăn trở, vấn vương, day dứt

Cao hơn hết, tôi ngẫm suy về Đảng

Như người cha, chỗ dựa của lòng tin.

*

Đi theo Đảng, đâu phải Mác – Lê nin?

Mà chính là Tình yêu Tổ Quốc

Đến với Đảng để làm điều nhân đức

Cùng lương tâm, cống hiến cho đời.

*

Nhưng, hôm nay, đầy méo mó, cạn vơi

Thì ắt hẳn, ngày mai tràn cay đắng.

Thời gian trôi, như bóng câu qua cửa

Đảng cứ tàn dần chân lý trong tôi.

*

Đau thắt lòng! Tôi cất tiếng Đảng ơi!

Sao lại thế: “Mùa thu Tháng Tám”

Vinh dự, tự hào: “Đảng viên Cách mạng”

Ngày qua ngày! Nhục nhã thế này ư?

*

Sách mấy ngàn trang, chữ mấy triệu từ

Rao giảng rất hay, việc làm thì nháo

Khi trích Lê nin, “xúc phạm lời Bác”

Nên thực thi, không thuyết phục được nhân tâm.

*

Nhớ ngày xưa, Đảng phải gắn với dân!

Như cá phải rúc, chui vào nước!

Đảng đề cao Nhân dân là trên hết

Nói hộ dân và nghĩ cũng hộ dân.

*

Mọi người dân, tìm chỗ để đặt chân

Đều phải bước them chân của Đảng!

Còn hôm nay, vẫn “vì Dân trong sáng”!

“Quyền lợi nhóm”, giọng lưỡi “Lý Thông”

*

Nhớ tuyên ngôn, buổi đầu Cách mạng

Đảng không tham quyền chức nghênh ngang

Cách mạng thành công, cáo lão về làng

Vui thú điền viên, thung dung câu cá.

*

Hãy nhìn trông, không có ai về cả

Cố bám quyền, giành mũ áo cao sang

Bày đặt ăn chia, tài lộc khang trang

Chẳng dại gì về quê cha đất tổ.

*

Từ huyện, xã, quận, phường, thành phố

Đảng chiếm một bên, Nhà nước một bên

Bí thư thành ủy, Chủ tịch ủy ban

Hai guồng máy, đè đầu dân đau khổ.

*

Đây Sở Ngoại thương, kia Ban Kinh tế

Nội chính bên này, bên nọ Công an

Sống đàng hoàng, bao dinh sở khang trang

Một cổ hai tròng, người dân tội nghiệp

*

Đảng dậy răn: Giữ tấm lòng liêm khiết

Sao đút túi liền những triệu đô la

Tiền nước ngoài họ tranh thủ chúng ta

Người “ăn mảnh” là Tổng bí thư của Đảng!

*

Để mị dân, Đảng tăng cường lao động

Chức vu vơ, trừu tượng “chủ nhân ông”

Làm chủ ngu ngơ, nhà máy ruộng đồng

Đảng nắm chặt tiền và quyền sinh sát.

*

Thân “ngọc ngà” phải về với đất

Đảng chiếm giữ riêng Mai Dịch cho mình.

Rồi cho xây Hoàn Vũ rất môi sinh

Riêng với Đảng, không ai thiêu cả

*

Nơi đô thành, chạy dọc ngang đường phố

Đặt tên đường, Đảng giành giật phần mình.

Đây đường Lê Duẩn, kia đường Trường Chinh

Đường to đẹp Đảng giành phần dự trữ

*

Các tỉnh huyện, ổn định cùng lịch sử

Đảng hội vài ba điểm vào nhau

Cuộc “đoàn viên” chưa “ân ái” bao lâu

Rồi vẫn Đảng truyền ra lệnh tách.

Quá tùy tiện, Đảng làm theo sở thích

“Khắc khắc, nhập nhập” như trò chơi

Cuối cùng chỉ khổ sở Dân thôi

Còn ý Đảng, vẫn luôn luôn là đúng.

*

Ghế Đảng trị, quyết giữ cho bằng được

Đảng khóa xiềng vào Dân chủ, Tự do

Từ miền quê cho tới thành đô

Cấm ngôn luận, cấm tự do báo chí.

*

Đảng chúa ghét các nhà nghệ sĩ

Nhàn cư ngồi thóc mách lăng nhăng

Ai dũng cảm, đòi hỏi lẽ công bằng

Đảng biến tướng, “chính chuyên” bằng nhiều cách.

*

Về bàu cử Đảng tạo khuôn bằng sắt

Rất “tự do”, rất “dân chủ, khách quan”

Nhân danh Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Duyệt danh sách, đưa người ra ứng cử.

*

Thế là “nguyên khí hiền tài” xứ sở

Đảng loại bỏ đi, rất “khéo”, rất “tình”.

Các đại biểu đều đồng chí của mình

Chẳng ai dám chỉ danh, xung khắc.

*

Quốc hội diễn trò, điều trần vấn đáp

Như chuyện xưa “Bài thơ Con cóc”

“Con cóc nhảy ra, con cóc nhảy vô”

Bầy cơ hội, cùng ra sức điểm tô!

*

Sáng đúng chiều sai, mai lại đúng!

Chống chân lý bằng lưỡi lê họng súng.

Đảng trượt theo vết xe đổ ngày xưa

Chuyện nghĩa tình chỉ “sớm nắng chiều mưa”.

Từ “Đồng chí” là mỹ từ vô nghĩa!

Đảng thấu không, dòng đời đang mai mỉa

Đảng lộng hành, đạp Dân Chủ dưới chân.

*

Nhớ một thời Đảng chiến đấu vì Dân.

Dân tộc đã nghiêng mình kính trọng.

Rồi gặp được khi như diều bay bổng

Đảng ngất ngây trong tiếng ngợi ca.

Hàng trăm tờ báo, vài triệu cái loa

Điệp khúc, điệp ca: Công ơn của Đảng.

*

Đảng say mê, dối lừa không nhàm chán

Xóa sao được, những tội lỗi gây nên!

Đạo lý Việt Nam “máu chảy ruột mềm”

Cải cách địa điền, người, cửa nhà tan tác

Dù Đảng đã chia vài ba miếng đất

Suốt mấy năm nghèo vẫn hoàn nghèo.

*

Nhóm “Nhân Văn” hỏi tội đáng bao nhiêu?

Đảng đày đọa bao cuộc đời chí sỹ.

Bao trí thức bắt giam thời chống Mỹ

Gán ghép “chống Đảng” tội tày trời

Lửa chiến tranh dẫu đã tắt lâu rồi

Sao ác tâm, cảnh nồi da nấu thịt!!!

*

Hai đảng bạn, đồng hành bao thân thiết

Đảng Xã hội, Đảng Dân chủ Việt Nam

Vai sát kề vai, suốt mấy chục năm

Gắn bó thế! Hà cớ chi loại bỏ?!

“Chanh kiệt nước rồi, vứt luôn cái vỏ”

Bạn bè thủy chung, sao nỡ phản thùng!?

Nỗi đoạn trường càng lộn xộn lung tung

Sợ hậu họa, Đảng xuống tay, chấm hết….

*

Đêm đã khuya, trước khi dừng bút

Xin dùng câu của Gớt tặng cho đời

“Lý luận nào, rồi cũng xám bạn ơi,

Còn cây đời, vẫn xanh tươi mãi mãi”.

 

Xin được xếp vần thơ, dừng lại

Vài dòng chân, tôi gửi tặng cho đời

Thơ của tôi như tia nắng ban mai

Cộm mắt ai, nhưng không hề độc hại.

*

Ta biết ơn, khi Đảng còn vĩ đại

Còn hôm nay, cuộc đổi chác bán mua

Đừng biến mình thàng những chúa những vua

Mà thống trị dân đen, như thuở trước.

 

Đảng ngụy ngôn: “Có công giành Độc Lập”

Chức, Quyền, Tiền dân đã trả Đảng rồi

Nơi cung đình, đâu phải chợ trời

Dân hết nợ, Đảng cứ ngồi, cứ hưởng

Để trần gian, lại công hầu khanh tướng

Đảng một bên, Dân chịu nhục một bên.

*

Những luận cứu: Các Mác và Lê nin

Giờ xa lạ với Con Hồng Cháu Lạc!

 

So với Đảng, có súng bom bạo lực

Vần thơ tôi là vẫn điệu lương tâm

Tố Như ơi! Tôi sẽ đợi trăm năm

Rồi chân lý sáng ngời vào lịch sử!

*

Đảng của ngày xưa, Đảng là bất tử

Còn tương lai!? Phút mặc niệm, bắt đầu!

____

Tiếng vỗ tay trong một đám tang

Hoàng Tiến

Tháng 8-2002

Đám tang ai mà có chuyện lạ vậy? Xin thưa, đó là đám tang tướng quân nhà văn Trần Độ tổ chức ngày 14-8-2002 tại nhà tang lễ Bộ Quốc phòng số 5 Trần Thánh Tông.

Trung tướng Trần Độ là một vị lão thành cách mạng, từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong bộ máy Đảng và Nhà nước cũng như trong tổ chức quân đội, những năm cuối Đảng, bị chính quyền coi là phần tử nguy hiểm, và công an gây nhiều phiền hà.

Cho nên đám tang ông khiến mọi người rất quan tâm. Nghĩa tử là nghĩa tận. Người ta chú ý xem lãnh đạo cư xử với đám tang ông ra sao?

Ông mất từ hôm mồng 9-8, việc đưa tin trên báo và tivi rất chậm. Mãi đến ngày 13-8 báo chí mới loan tin, và tối ngày 13-8 cô phát thanh viên trên tivi mới đọc tin tang lễ.

Cô vẫn mặc áo màu hoa đẹp hàng ngày, không mặc áo tang đen. Đưa tin sát ngày như thế, thì người các tỉnh xa, trong đó có nhiều đồng đội, đồng nghiệp, và những người ái mộ ông không thể về kịp, vì ngày mai 14 đã lễ tang rồi.

Ngày 14, từ 8 giờ sáng bắt đầu lễ viếng. Tuy nhiên những người yêu quý ông Độ ở Hà Nội và những tỉnh sát Hà Nội đã về kịp. Họ đi cá nhân, hoặc thành nhóm. Không thấy những viên chức cao cấp đương nhiệm, hoặc các cơ quan đoàn thể đến viếng. Hình như có chỉ thị của Ban Bí Thư (có người nói của Bộ Chính Trị) gửi các cơ quan đoàn thể về tang lễ này, hạn chế sự tham gia.

Các vòng hoa đề chữ Vô cùng thương tiếc trung tướng Trần Độ bị ách lại từ ngoài cổng. Phải bỏ chữ Vô cùng thương tiếc và quân hàm trung tướng đi. Thắc mắc thì anh em nhà tang lễ giải thích: “Chúng cháu chỉ biết làm theo lệnh ở trên”(!)

Vòng hoa của đại tướng Võ Nguyên Giáp đề hàng chữ: “Vô cùng thương tiếc trung tướng Trần Độ – Đại tướng Võ Nguyên Giáp” cũng bị ách lại, đưa vào phòng đợi ngoài cổng, và đề nghị sửa (có anh em chuyên môn sửa ngay). Nghĩa là phải bỏ hàng chữ Vô cùng thương tiếc, và các quân hàm trung tướng, đại tướng, chỉ còn là ông Võ Nguyên Giáp viếng ông Trần Độ. Thư ký của đại tướng là ông Huyên, phản đối. Chuyện đôi co lằng nhằng, hai bên đều phải xin ý kiến cấp trên của mình. Mỗi bên đều xuống thang một chút. Cuối cùng vòng hoa còn là: “Thương tiếc trung tướng Trần Độ. Đại tướng Võ Nguyên Giáp”. Có lẽ (đó) là vòng hoa duy nhất được giữ gần như nguyên vẹn lời viếng.

Nhưng khi Ban Tang Lễ gọi loa đọc tên người viếng thì lại gọi là: “Vòng hoa của ông Võ Nguyên Giáp viếng ông Trần Độ”.

Những người đứng đợi trong sân nhà tang lễ, nghe thấy thế, đều xì xào bàn tán. Ông Kim Sơn, một lão thành cách mạng, tham gia từ hồi quân giải phóng, không chịu nổi đã tiến lên cự nự Ban Tang Lễ. Quân hàm của Đại tướng Võ Nguyên Giáp là do Bác Hồ phong. Ai dám tự ý tước bỏ? Sao các anh làm ăn bậy bạ thế? Vòng hoa vẫn đề chữ đại tướng, mà các anh đọc sai đi là nghĩa sao?

Thì quân hàm trung tướng của ông Trần Độ cũng thế, muốn tước bỏ phải có quyết định của quốc hội hoặc chủ tịch nước. Báo chí vẫn đăng là trung tướng, mà tang lễ lại bỏ đi. Thật chẳng ra làm sao! Rõ là trống đánh xuôi kèn thổi ngược!

Lại nói đến vòng hoa của thượng tướng Lê Ngọc Hiền đề là đồng chí Trần Độ, cũng bị bỏ đi chữ đồng chí. Chắc sự chỉ đạo ở trên cho rằng, ông Trần Độ đã bị khai trừ khỏi Đảng thì không còn gọi là đồng chí nữa. Nhưng họ đã lầm, theo điều lệnh của quân đội, thì từ binh nhì đến tướng lĩnh đều xưng hô với nhau là đồng chí. Ông Lê Ngọc Hiền mặc quân phục, đeo quân hàm thượng tướng trang nghiêm, đến viếng ông Trần Độ, mà cũng chỉ được giới thiệu trên loa là ông Lê Ngọc Hiền đến viếng ông Trần Độ.

Trung tướng Nguyễn Hòa cũng quân phục, quân hàm, huân chương đầy đủ và cũng chịu cảnh ngộ như trên.

Vòng hoa của anh em dân chủ Hải Phòng đề là “Vô cùng kính phục và thương nhớ bác Trần Độ. Các bạn đồng hành ở Hải Phòng” phải sửa thành “Kính viếng bác Trần Độ. Các bạn đồng hành ở Hải Phòng”. Vòng hoa cá nhân Vũ Cao Quận, đi cùng đoàn Hải Phòng, đề “Kính viếng lão tướng Trần Độ. Người lính già Vũ Cao Quận” bị giữ lại. Tranh cãi hồi lâu, không có cụm từ vô cùng thương tiếc, không có trung tướng hay đồng chí, lại không có gì sai phạm về ngữ pháp tiếng Việt, vậy cớ gì phải sửa, ai sửa được đúng hơn, xin mời. Mãi rồi cũng được vào.

Những vòng hoa mẫu mực có băng chữ ghi phải là “Vòng hoa của ông Nguyễn Văn An kính viếng ông Trần Độ”, “Vòng hoa của ông Lê Đức Anh kính viếng ông Trần Độ”, “Vòng hoa của Văn phòng Quốc hội kính viếng ông Trần Độ ..v..v.. Không thấy vòng hoa của ông Nông Đức Mạnh.

Chúng tôi để ý thấy nhiều bức trướng chữ vàng trên nền đỏ vẫn đề trung tướng, tướng quân, danh tuớng ..v..v… không thể gỡ bỏ vì đã thêu bằng chỉ vàng bám chắc trên vải. Trong đó nổi bật bức trướng của các cụ dân chủ, trướng dài khổ to sát đất phải có gậy treo lên, thêu tám chữ vàng “Nhân văn danh tướng. Trung dũng vẹn toàn”. Bên dưới ghi tên tuổi các vị kính viếng. Trưởng đoàn là cụ Lê Giản, rồi đến các ông Hoàng Minh Chính, Lê Hồng Hà, Phạm Quế Dương, Nguyễn Thanh Giang ..vv…, hơn hai mươi ông. Mọi người xúm lại xem. Chụp ảnh. Quay phim. Có tiếng gọi bằng máy di động, đề nghị tịch thu. Rồi cũng không thấy gì. Mọi việc vẫn êm trôi. Tịch thu bức trướng trưởng đoàn là cụ Lê Giản thì cũng phiền đấy. Hơn nữa các cụ dân chủ đã đứng vây quanh bức trướng. Công an dùng bạo lực thì lôi thôi to.

Đoàn của các cụ dân chủ chỉ bị kìm lại thôi. Nhiều đoàn đăng ký sau đã vào trước. Ban tang lễ gây khó khăn cho các cụ phải đứng chờ dưới bóng cây, nắng chang chang, nhưng lại có cái hay là nhờ thế, mọi người hết tốp này tốp khác đến chiêm ngưỡng, bàn tán về các bức trướng. Bức trướng của nhà nghiên cứu Trần Khuê bị quản chế từ Sài Gòn gửi ra:

Công thần không làm phách

Danh toại chẳng cầu nhàn

Bút thần vung mấy độ

Ðáng mặt đại nghĩa quân.

(Ta chú ý bài thơ có chữ phách và chữ độ. Tên khai sinh là Tạ Ngọc Phách, tên tham gia cách mạng là Trần Độ).

Bức trướng của nhà thơ Bùi Minh Quốc bị quản chế từ Đà Lạt gửi ra, người anh ruột là cụ Bùi Minh Đức gần 90 tuổi, cựu chiến binh chống Pháp, thay mặt em mang đến:

Vì đại nghĩa nhân chân, thân mấy độ trần thân

Tướng dẫu không nguyên giáp, hồn vẫn vẹn tình dân.

(Tạm dịch: Người chân chính vì nghĩa lớn, cái thân mình bị mấy lần vùi dập.

Viên tướng không còn nguyên giáp, tâm hồn ông vẫn trọn vẹn tình dân).

Bức trướng của tiến sĩ khoa học Hà Sĩ Phu cũng bị quản chế, từ Đà Lạt gửi ra, viết bẵng chữ Hán, do các cụ trong nhóm thư pháp Cảo Thơm thực hiện:

Văn võ tung hoành, trung tướng phong trần, thế sự song kiên song trọng đảm

Bắc Nam xuất nhập, đại quân tế độ, hùng binh nhất trượng nhất đan tâm.

(Câu đối vế trên có Trần vế dưới có Độ. Trung tướng phong trần là trung tướng gian nan, lại có thể hiểu là ông Trần được phong trung tướng. Đại quân tế độ là đội quân cứu đời, tức quân giải phóng miềnNam. Đây nhắc đến việc ông Trần Độ là phó tư lệnh quân giải phóng miền Nam. Vậy câu đối trên có thể tạm dịch là:

Văn võ dọc ngang, ông Trần được phong hàm trung tướng, việc đời hai vai gánh vác hai trách nhiệm lớn;

Nam Bắc vào ra, tướng Ðộ chỉ huy quân giải phóng, cứu nước một gậy trường sơn một trái tim hồng).

Bức trướng của nhóm Cảo Thơm trên nền giấy bồi khổ lớn đề 3 chữ đại tự “Vị dân tâm” (Tấm lòng vì dân), với hàng phụ đề bằng những câu thơ chữ Hán ca ngợi tướng quân Trần Độ. Ông Tú Sót mái đầu bạc phơ, trong nhóm thư pháp Cảo Thơm, luôn miệng giải thích cho mọi người rõ nghĩa:

Vô tình vị tất chân hào kiệt

Hữu độ phương vi đại trượng phu

(Nghĩa là : Sống vô tình (như chủ nghĩa MACKENO (Mặc-kệ-nó) bây giờ), không phải là người hào kiệt. Có đức độ (vì dân vì nước) mới đáng mặt gọi trượng phu).

Lại nghe được tin, cụ Độ vừa mất, công an đến đòi khám nhà, không có lệnh. Bà Độ phản đối. Công an đe dọa những người con, bắt hai con trai lên đồn, gây căng thẳng. Cuối cùng gia đình phải nộp 5 thùng sách vở của cụ Độ. Mọi người nghe tin đều phẫn nộ. Quá thể! Gia đình người ta đang tang gia bối rối. Thật nhẫn tâm!

12 giờ 15 phút, lễ truy điệu bắt đầu. Giới thiệu vị đại diện Văn phòng Quốc hội là ông Vũ Mão đọc điếu văn. Ông Mão có nhắc đến lý lịch, quê quán, ngày sinh, quá trình tham gia cách mạng và những chức vụ ông Trần Độ đã đảm nhiệm. Phần hai, ông ta nói rất tiếc là ông Trần Độ cuối đời đã mắc những lỗi lầm nghiêm trọng… Phần hai tuy không dài, nhưng cả hội trường lặng đi. Không khí như nén lại, ngột ngạt.

Đến mục gia đình lên đáp từ, người con trưởng cụ Độ là anh Thắng, sau khi kể những tình cảm về người bố, và sau khi cám ơn tất cả các cụ, các ông, bà, chú, bác, các anh chị… đến tham dự tang lễ, lời cuối của bài đáp từ là câu: “Tôi thay mặt gia đình xin phép không tiếp nhận lời điếu của vị đại diện Văn phòng Quốc hội” (Chưa bao giờ lại có chuyện như vậy, tang gia khước từ lời điếu của chủ lễ !!??).

Như một kho thuốc nổ được châm ngòi, cả hội trường vỗ tay ran lên tán đồng. Tiếng hoan hô lẫn tiếng vỗ tay nổi lên càng to, kéo dài không ngờ, như hội bắn pháo hoa. Các đợt liên tiếp cao hơn, to hơn, dài hơn, càng âm vang cộng hưởng hết cỡ trong vòm nhà hội trường tang lễ. Có cảm tưởng như nóc hội trường sắp bật tung. Nhiều tiếng hét đến lạc giọng, nghe không rõ. Loáng thoáng những từ hoan hô! phản đối! ngu dốt!, bất nhân!… lẫn trong những tràng vỗ tay rền vang như sấm động.

Những uẩn ức trong lòng mọi người bị dồn nén từ sáng đến giờ được dịp nổ tung. Tôi phải trèo lên chiếc ghế, đưa tay lên vành tai, nghiêng đầu lắng nghe. Một người hét to, giọng như người miền núi, tay giơ lên chỉ chỉ vào chiếc khung đen có hàng chữ Lễ tang ông Trần Độ ở trên cao, dưới là chiếc ảnh bán thân của ông mặc thường phục: “Ai cho phép chúng nó bỏ hàng chữ Vô cùng thương tiếc đi. Chúng nó không vô cùng thương tiếc, nhưng chúng tôi vô cùng thương tiếc …”.

– Thật là bọn ăn cháo đá bát.

– Không có tướng Trần Độ và anh em chúng tôi thì làm sao có chúng nó ngày nay.

– Nghĩa tử là nghĩa tận, không có ai đi kiểm điểm người chết trước linh cữu cả.

– Chuyện này cổ kim chưa thấy bao giờ.

– Mà đã chắc là ai đúng, chắc là ai sai? Quan tòa là nhân dân.

– Chúng nó phỉ báng lên truyền thống dân tộc.

Nơi này, chỗ kia, ầm ầm những tiếng thét, tiếng quát tháo: Bọn phản nhân dân! Phản bội đường lối Hồ Chí Minh! Phản văn hóa! Đề nghị Bộ Chính Trị phải nghiêm trị!

Có ai nói khẽ: “Đây là chỉ đạo của Bộ Chính Trị”.

Tiếng quát to: “Nói láo! Bộ Chính Trị sáng suốt, không làm điều ngu dốt như thế. Nói thế là không đúng”.

Có ai đó lại hô lên: “Trần Độ muôn năm!”.

Nhân viên an ninh mặc thường phục vây quanh những người quá nóng nảy, đề phòng. Có tiếng hỏi:

“Vũ Mão đâu? Vũ Mão đâu?”.

“Hắn chạy rồi! Lủi ra xe rồi!” Thật là may cho Vũ Mão. Hắn ta đứng đực ra, mặt chảy xị, tái xám, ngơ ngác. Có ai giục, hắn như chợt tỉnh, vội lách ra phía sau, chuồn mất.

Cũng may cho đám tang nữa. Sự tức giận của khối người đông đảo trong hội trường này, mà túm được Vũ Mão, thì không biết rồi những gì sẽ xảy ra.

Các cụ dân chủ đều biết kìm mình. Trước đám tang vài ngày, cơ quan an ninh đã cử người đến dò la thái độ các cụ. Lo sợ các cụ dân chủ lợi dụng chiếm diễn đàn, cướp mi-crô, gây ra căng thẳng. Các cụ đã tin lại cho công an biết. Chỉ có đầu óc ngu tối mới nghĩ như thế. Những người yêu quý ông Độ, ai lại muốn phá rối đám tang. Chính lúc các cựu chiến binh, các lão thành cách mạng, bừng bừng nổi giận, thì các ông dân chủ lại bình tĩnh, tìm cách khuyên can, chứ không có thái độ quá khích nào cả.

Toàn là những người hiểu biết. Sự nóng giận liền dịu xuống. Tang lễ lại tiếp tục. Mọi người đều đứng rẽ ra hai bên làm thành một con đường để đội danh dự mặc lễ phục trắng khiêng linh cữu trong nhà tang lễ ra xe ô tô đã đỗ ở giữa sân. Lúc này nắng lắm!

Một số phóng viên người nước ngoài tranh thủ phỏng vấn, ghi âm mấy cụ còn chưa nguôi cơn giận.

Ai cùng đi đến nghĩa trang Hoàn Vũ (hỏa táng) thì lên xe. Tôi chậm chân nên xe tang đã ra ngoài cổng rồi, tôi vẫn còn trong sân để xe đạp xe máy. Gặp chị Ngọc, vợ ông Hoàng Minh Chính, hỏi tôi có đi nghĩa trang? Tôi trả lời sẽ đi bằng xe máy. Chị khuyên tôi nên đi ô tô, đỡ mệt. Các ông ấy đều lên ô tô cả. Tôi chạy vội ra cổng, thì đoàn xe đã đi xa. Lại gặp các cụ dân chủ đứng túm lại ở đầu cổng. Hỏi ra mới rõ, xe còn rộng chỗ lắm, nhưng lái xe không chịu mở cửa cho các cụ lên (đều do công an lái xe). Một cử chỉ nhỏ nhen! Các cụ bèn quyết định thuê tắc-xi đi.

Trên xe, tiến sĩ Nguyễn Thanh Giang nhận định một cách tổng quát: “Chúng nó đểu một cách rất ngu, và đểu đến từng chi tiết”. Nhà báo đại tá chính ủy Phạm Quế Dương lại cười hề hề: “Trò đùa ấy mà! Có gì đâu!”.

Xe tắc-xi chạy nhanh, bám kịp đoàn xe tang lễ. Quả thật, nhiều xe rất vắng, mang biển số 80B. Biển số này là của công an, nhiều người biết. Hai xe cam-nhông chở đầy vòng hoa viếng, những vòng hoa bên ngoài đều bị bóc hết các băng chữ. Lại nhỏ nhen!

Dự hỏa táng xong, trở về nhà tang lễ Bộ Quốc phòng thì đã gần 3 giờ chiều. Chúng tôi lấy xe ra về, người mệt nhoài, vì nóng, vì nắng. Rủ nhau vào uống giải khát để lấy sức ngày mai còn đưa hài cốt hỏa táng cụ Độ về Thái Bình.

Sẩm tối mới về tới nhà, đã thấy mấy ông bạn cựu chiến binh đón từ đầu đường hỏi về chuyện đám tang ông Trần Độ. Thì ra chuyện ở đám tang trưa nay đã đồn ầm lên trong dân chúng. Giấu làm sao được nhân dân! Che làm sao được miệng thế gian! Và bản tin chiều của hãng BBC mãi tít nước Anh đã đưa tin về đám tang. Có cả tiếng nói của cháu Thắng và tiếng vỗ tay rền vang như sấm. Nhanh thật! Trái đất cùng chung một mái nhà.

Vài lời kết thúc:

Sáng sớm hôm sau (15-8-2002) chúng tôi tập trung tại 37 Lý Nam Đế, nhà ông Phạm Quế Dương, để di Thái Bình cho trọn tình trọn nghĩa. Công an mật đã đến lởn vởn trước cổng, từ 5 giờ sáng.

Chúng tôi gọi tắc-xi, đúng 6 giờ 30 sáng lên đường. Nhìn sang lịch ta là ngày mồng 7. Ông cha ta dạy: “Chớ đi ngày 7 chớ về ngày 3”. Chúng tôi biết là chuyến đi này sẽ gặp trắc trở đây.

Quả không sai, quãng đường hơn 100 km về quê cụ Độ bị 4 lần ách xe. Công an giao thông kiểm soát giấy tờ lái xe, phương tiện xe cộ có an toàn, để đảm bảo cho khách đi đường được yên tâm. Lại còn điều tra một tai nạn xe cộ, lái xe bỏ chạy, là một trong 300 chiếc tắc-xi của hãng này. Màu sơn này. Nên công an chúng cháu phải làm nhiệm vụ, mong các cụ thông cảm. Lần ách xe ở đất Thái Bình lâu nhất, mất gần 2 giờ đồng hồ. Đến nơi thì đã 1 giờ 30 chiều, tang lễ hạ huyệt đã xong. Tổng cộng mất hơn 7 tiếng đồng hồ mới đi nổi quãng đường hơn 100 km. Mọi người đang ăn cỗ. Phong tục nông thôn bà con xa gần kéo đến rất đông.

Chúng tôi thắp hương, dâng lễ vật ở bàn thờ gia đình và bàn thờ ông Trần Độ. Lại phải ngồi ăn cỗ, thôi thì chiều nay ra mộ thắp hương trước khi về.

Được gặp con cái cụ Độ, chúng tôi tranh thủ tìm hiểu việc công an định khám nhà và lấy đi 5 thùng sách báo. Các cháu đều trả lời lấp lửng, không rõ ràng, hình như e ngại điều gì. Gặp cháu Thắng, con trai trưởng, người đã nói được câu tuyệt vời hôm qua, thì hôm nay cũng không đậm đà bắt chuyện, muốn lảng tránh câu hỏi. Có thể tối qua cơ quan nơi cháu làm việc họ đã ấn huyệt. Thôi, thông cảm cho các cháu. Các cháu cần làm ăn, cuộc đời các cháu còn dài.

Được biết thêm, có cả thảy 220 vòng hoa tang lễ ở Hà Nội. Các băng chữ bị lấy hết, gia đình chỉ giữ được 7 băng. Gia đình đòi lại được 5 cuốn sổ tang, một số trang bị xé rách.

Toàn là những cử chỉ nhỏ nhen!

Ngôi mộ ông Trần Độ được nằm cạnh ngôi mộ bà mẹ. Đó là ý nguyện của ông. Đây là nghĩa trang xóm làng, mỗi gia đình được một khoanh đất, để chôn cất những người thân trong gia đình. Ông Độ đã trở về với bà con xóm làng. Mộ ông cũng rất bình thường, như mọi ngôi mộ ở đây. Nằm ở đây thì yên ổn rồi, ấm lòng rồi. Chúng tôi tin chắc là ông Trần Độ rất thanh thản. Nhớ đến một đoạn thơ của ai đó:

Sống tranh luồn cúi vào ra,

Chết còn xí cả (cái) nhà mồ to

Phải là những bậc anh hào,

Sống thiêng – chết lại đi vào trong dân,

Mà to bia nhớn chẳng cần…

Những ngày tang lễ ông Trần Độ

Hà Nội, tháng 8-2002

Nơi gửi:

– Các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước.

– Các cơ quan thông tấn, báo chí.

– Các bè bạn.

Hoàng Tiến, nhà văn

Địa chỉ : Nhà A 11 Phòng 420

Thanh Xuân Bắc- Hà Nội.

____

Phương Bích

Đọc lại một bài viết 10 năm trước – “Tiếng vỗ tay trong một đám tang”

15-8-2012

Hôm nay đọc một bài viết cũ trên mạng về đám tang cụ Trần Độ, tôi chợt nhớ đến cuộc gặp gỡ với cô con dâu út của cụ cách đây hơn tháng. Chúng tôi quen nhau thật tình cờ, qua một lá thư của Khánh Trâm gửi Bùi Hằng trên blog Xuân Diện. Hóa ra chúng tôi bằng tuổi nhau. Hai con “chuột” chênh nhau có vài tháng, cùng thuộc diện “cởi mở”, lại khá đồng quan điểm nên rất dễ làm quen với nhau.

Mấy tháng trước, Khánh Trâm nói có việc ra Hà Nội, muốn hẹn gặp tôi và Xuân Diện. Tôi nửa mừng nửa tò mò, không biết cô con dâu của vị tướng lừng danh ấy như thế nào. Tôi vốn tự ti, rất sợ kiểu thấy sang bắt quàng làm họ.

Trước hôm chúng tôi hẹn gặp nhau thì trong điện thoại của tôi có một tin nhắn từ một số lạ, hỏi thăm về cuộc gặp gỡ của chúng tôi. Thái độ của người nhắn không có ý gì với tôi, nhưng lại tỏ ra thiếu thiện cảm về việc Khánh Trâm đem phát hành một cuốn sách gì đó…Tôi rất ngạc nhiên vì có người lạ lại biết và quan tâm đến việc chúng tôi hẹn gặp nhau, biết việc Khánh Trâm đang làm trong khi chính tôi lại không biết gì. Tôi có hỏi lại Khánh Trâm chuyện đó là sao? Nếu không tiện gặp thì thôi cũng được.

Khánh Trâm cũng thấy bất ngờ, nhưng quả quyết rằng cô ấy chẳng làm điều gì khuất tất nên chẳng có gì phải sợ cả. Tôi rất vui khi nghe thấy cô ấy nói vậy. Nhưng không muốn bị quấy rầy một cách bất đắc dĩ, tôi hẹn Khánh Trâm lúc nào đi sẽ báo địa điểm sau. Hi hi! Tự dưng tôi bỗng thấy hồi hộp như mình đang làm một điều gì đó bí mật lắm.

Đúng là tôi không phải dân hay la cà quán xá nên quá ngô nghê, cái địa điểm mà tôi thông báo với Khánh Trâm đã thay đổi từ cái đời tám hoánh nào rồi. May mà tôi đến sớm hơn một chút, thấy Xuân Diện đang nhăn nhó đứng đợi bên cạnh một cái cửa hàng lạ hoắc thay vì cái quán cafe cũ, tôi nhắn cho Khánh Trâm địa điểm mới rồi cả hai chị em tôi phóng vội xe ra đó. Đến gần quán mới thì Xuân Diện chỉ một người ngồi sau chiếc xe máy phía trước bảo: áo vàng kia rồi!

Chả là khi thấy tôi báo thay đổi địa điểm, Khánh Trâm nhắn cô ấy mặc áo mầu vàng để còn dễ nhận diện. Tôi thử gọi:

– Khánh Trâm?

Quả nhiên là đúng. Hóa ra chồng Khánh Trâm đèo cô ấy đến. Chỉ một mình Khánh Trâm vào quán với chúng tôi. Cả ba chúng tôi cười rinh rích với nhau khi đã yên vị trong quán, bảo cứ như đi hoạt động cách mệnh vậy. Mặc dù đây là lần đầu gặp nhau, nhưng chúng tôi cảm thấy rất thoải mái và thân thiện.

Khánh Trâm đưa tặng cho Xuân Diện và tôi mỗi người một bộ sách gồm ba cuốn, do nhà xuất bản hội nhà văn in các tác phẩm của cụ Trần Độ, lúc đó tôi mới hiểu cái ý của người nhắn tin lạ mặt kia. Ồ! Thế mà cứ tưởng cái gì nghiêm trọng lắm, cứ như đây là một tài liệu mật không bằng. Khánh Trâm giải thích, tất cả những bài viết trong bộ sách này đều đã được xuất bản trước đó trên các sách báo “nhà nước”, Giờ gia đình chỉ tập hợp lại và in thành một tuyển tập riêng, có vậy thôi.

Chúng tôi ngồi trò chuyện không dứt, cảm thấy khá hợp nhau về mọi quan điểm sống. Thực ra tôi biết rất ít về cụ Trần Độ, chỉ được nghe danh cụ là một vị tướng rất tài giỏi. Những truyện xảy ra trong đám tang cụ ngày ấy tôi cũng chỉ biết mang máng, vì ngày đó tôi vẫn còn hết sức u mê. chả biết tý gì về mạng “lề dân” cả. Giờ đọc lại bài viết về đám tang của cụ thấy xúc động vô cùng, khi tưởng tượng ra những tràng vỗ tay như sấm rền của những con người dũng cảm đầy nghĩa khí, đã không hề run sợ trước sự đe dọa ngấm ngầm hay công khai của nhà cầm quyền từ hàng chục năm trước đây để đến viếng cụ Trần Độ.

Nói vậy lại nhớ những hôm trước, khi xem cái clip mấy kẻ lạ mặt ngang nhiên đến lôi xềnh xệch những người đang ngồi thiền ở vườn hoa Lê Nin, một người than: sợ người đi bộ chưa đủ, bây giờ lại sợ cả những người ngồi im nữa thì hết thuốc chữa rồi. Tôi nghĩ nào đã hết, còn sợ cả người đã mất kia kìa. Suốt từ hôm nghe tin những người đến dự đám tang bà Đặng Thị Kim Liêng tự thiêu ở Bạc Liêu bị ngăn cản, đe dọa, tôi cứ phẫn nộ mãi mà không thể lý giải nổi.

Nghĩa tử là nghĩa tận, chỉ có những kẻ táng tận lương tâm mới ngăn cản chuyện người ta sống theo đạo lý đó.

____

Mời đọc lại: Bài viết của GS Tương Lai về tướng Trần Độ: NGHĨ VỀ HIỆN TƯỢNG TRẦN ĐỘ (BS). – Hà Sĩ Phu – Hồi tưởng nhân kỷ niệm 11 năm ngày mất của lão tướng Trần Độ: Hùng binh nhất trượng… (BoxitVN). – Tướng Trần Độ ‘trung thành với dân’ (BBC).

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: