PHẠM TÂY SƠN (Phạm đình Tuấn)

TỔ QUỐC VIỆT NAM – DANH DỰ – ĐỒNG BÀO TRÊN HẾT Thông tin để khai trí và phát triển.

-VN làm gì có “chủ nghĩa tư bản” ?

Posted by phamtayson trên 13/05/2017


Trương nhân Tuấn FB

13-5-2017

Kết quả hình ảnh cho Kinh tế thị trường định hướng XHCNHình chép net

TS Nguyễn Sĩ Dũng có bài viết nói về “chủ nghĩa tư bản thân hữu” thấy đăng đi đăng lại nhiều lần trên các trang web. Bài này cũng thấy đăng trên trang facebook của ông. Các “fan” của TS Dũng không tiếc lời khen ngợi.

Theo tôi tác giả có nhiều “ngộ nhận” về “chủ nghĩa tư bản”, vì vậy nên đã kết luận sai về sự hiện hữu của “chủ nghĩa tư bản thân hữu” ở VN.

VN làm gì có “chủ nghĩa tư bản” ?
https://phamtayson.files.wordpress.com/2017/05/95f87-untitled.png

Một cách sơ lược, chủ nghĩa tư bản, đối lập với chủ nghĩa cộng sản, là thuật từ thường thấy phe cộng sản sử dụng. Các quốc gia Âu, Mỹ, đã thành hình và phát triển trên nền tảng “chủ nghĩa tư bản”, từ nhiều thế kỷ qua, như con cá hiển nhiên sống dưới nước, như con người hít thở không khí. Vì vậy ở các nước “tư bản” người ta ít khi nói đến “chủ nghĩa tư bản”. Ngược lại, chủ nghĩa cộng sản “sinh sau”, nhằm mục đích đối kháng với “tư bản chủ nghĩa”. Các tác phẩm của các ông tổ chủ nghĩa cộng sản, Marx và Angel, hầu như đều viết (phê bình) chung quanh chủ nghĩa tư bản. Cuốn “kinh thánh” của những người cộng sản là cuốn “tư bản” (của Karl Marx).

Các nét đặc trưng cơ bản của một quốc gia xây dựng trên nền tảng “chủ nghĩa tư bản” là “dân chủ đa nguyên” trong “chính trị, “tự do” trong “xã hội” và “cạnh tranh” trong “kinh doanh”.

Trong “xã hội tư bản” quyền “tư hữu” là “bất khả xâm phạm”, dĩ nhiên bao gồm luôn quyền sở hữu về “tư liệu sản xuất”. Trong hoạt động kinh tế các doanh nhân có quyền “cạnh tranh” và “lợi nhuận” được xem là mục tiêu tối thượng. Nhà nước “đứng ngoài”, không “can thiệp” vào các hoạt động kinh tế.

VN có điều gì tương đồng, ở các mặt kinh tế, xã hội, chính trị, để có thể kết luận rằng “chủ nghĩa tư bản” đã “mọc rể” ở đây ?

Năm ngoái, bộ trưởng Ngoại giao Mỹ J. Kerry có nói về VN hôm 10 tháng 10 năm ngoái: “Ở đó là chủ nghĩa tư bản cuồng nhiệt”. Không biết nguyên văn tiếng Anh là gì, BBC dịch ra là “Chủ nghĩa tư bản cuồng nhiệt”.

Tôi e rằng đây là một thứ “ngôn ngữ ngoại giao”. “Chủ nghĩa tư bản cuồng nhiệt” không phải là “chủ nghĩa tư bản”. (Ở đây tôi không có ý so sánh kiểu Công tôn Long “bạch mã phi mã” con ngựa trắng không phải là con ngựa).

Xã hội VN, Kerry nhìn nhận “Đó vẫn là một quốc gia độc đảng độc đoán, và không may là vẫn còn vi phạm nhân quyền, nhiều thứ khác…,”

Độc tài, đảng trị, duy ý chí với “định hướng xã hội chủ nghĩa”, đối lập với “kinh tế thị trường”.

Thế giới vẫn không công nhận nền kinh tế VN là một nền “kinh thế thị trường” đúng nghĩa.

Quyền tư hữu, nhứt là về “tư liệu sản xuất”, vẫn chưa được luật pháp bảo vệ. Đất đai, một loại “tư liệu sản xuất”, vẫn thuộc quyền định đoạt của “nhà nước”.

“Kinh tế quốc doanh” vẫn nắm vai trò “chủ đạo”. Tư nhân chỉ có vai trò mờ nhạt. Nhà nước can thiệp “định hướng” đủ thứ vào mọi sinh hoạt kinh tế, văn hóa, xã hội… từ lãnh vực “công đoàn” của các công nhân cho tới chủ xí nghiệp, các lãnh vực tài chánh, ngân hàng…

Trong khi chủ nghĩa tư bản, nói theo một trí thức trong nước (rất tiếc quên tên rồi), là không có gì “định hướng” nó cả.

VN làm gì có chủ nghĩa tư bản để TS Dũng nói tới “chủ nghĩa tư bản thân hữu”?

Trong khi đó ý nghĩa của “chủ nghĩa tư bản thân hữu” ở các xứ Âu, Mỹ mỗi nơi một khác.

Ở Mỹ, người ta biết tới nó qua các hình thức “lobbying”. Ở Pháp, ta biết tới “trường Quốc gia Hành chánh – l’ENA”. Hầu hết thành phần lãnh đạo các xí nghiệp lớn ở Pháp đều xuất thân từ các “trường lớn”, trong đó ENA chiếm phần lớn. Nguyên tắc “công bằng” trong “cạnh tranh” của kinh tế thị trường hiển nhiên đã bị “xâm phạm”.

Nhưng các hình thức “quan hệ thân hữu” ở đây vẫn nằm trong vòng “luật pháp cho phép” hay do “kẻ hở của pháp luật”.

Còn VN làm gì có “thân hữu”.

Thí dụ, hầu hết các dịch vụ khách sạn, giải trí, du lịch… ở VN là do phe công an kiểm soát.

Công an là một “thế lực” đứng ngoài, nếu không nói là đứng trên pháp luật quốc gia, đồng thời cũng là một quyền lực “siêu nhà nước”. “Nhà nước” không làm gì được thế lực này.

Làm gì có “thân hữu” trong quan hệ “công an – nhà nước” ?

“Nhà nước” ở đây là “ai” ? Theo “qui ước”, chính phủ đại diện nhà nước. Ở VN, công an ra lệnh “nhà nước” chạy có cờ.

Làm gì có “cạnh tranh” trong các sinh hoạt kinh tế (về khách sạn, giải trí, du lịch…) ?

Thí dụ khác, ngoài công an, quân đội cũng là một “thế lực” đừng ngoài, đứng trên pháp luật. Đây cũng là một thế lực “siêu quyền lực” đứng trên nhà nước. Thế lực này bao thầu các lãnh vực về đất đai, địa ốc.

Vụ sân golf ở Tân Sơn Nhứt là thí dụ điển hình. Sân bay cần mở rộng, quân đội “đéo” trả đất, nhà nước làm gì được quân đội ?

Làm gì có “thân hữu” trong quan hệ “quân đội – nhà nước” ?

Hầu hết, nếu không nói là tất cả, tài sản các đại gia địa ốc ở VN đều có nguồn gốc bất minh. Họ dựa vào các thế lực “siêu quyền lực” để cưỡng bức “mua” quyền sử dụng đất của dân với giá rẻ mạt, sau đó bán ra với giá trên trời.

Anh chỉa súng vào đầu người ta, bắt người ta ký giấy bán đất cho anh. Đây là “tư bản thân hữu” sao ?

Đã nói nhiều lần, VN là “chủ nghĩa thực dân”, đảng CSVN là lực lượng “nội xâm”. “Nó ăn của dân không từ một thứ gì”.

Vì vậy nghe trí thức VN là lầm chết. Khổ cái là các trang báo, trang web (kiểu của các trí thức bô xít) hay đăng các bài mà tác giả có nhãn “tiến sĩ” phía trước. Dân ngu (bền vững) là phải.

** PTS : TS Nguyễn sĩ Dũng là phó chủ nhiệm văn phòng quốc hội CHXHCNVN đã về hưu

__________________________________

https://scontent-sjc2-1.xx.fbcdn.net/v/t1.0-9/16427480_1154913007940923_4474227905630285737_n.jpg?oh=b0333eb2dce821544660f96026323eb0&oe=59AC6E13

CHỦ NGHĨA TƯ BẢN THÂN HỮU

Chủ nghĩa tư bản thân hữu là thuật ngữ được dùng để mô tả một nền kinh tế mà trong đó thành quả kinh doanh phụ thuộc vào các mối quan hệ thân thiết giữa các doanh nhân và các quan chức chính quyền. Nó được biểu hiện bằng cách cư xử thiên vị của chính quyền cho các doanh nghiệp thân hữu trong việc cung cấp tài chính, giấy phép, các khoản miễn giảm thuế và các hình thức can thiệp khác.

Thế thì tình hình của chủ nghĩa tư bản thân hữu ở Việt Nam chúng ta như thế nào? Dưới đây, không phải là sự khám phá ra Châu Mỹ, mà chỉ là những biểu hiện cụ thể ai ai cũng biết.

Trước hết, xây dựng mối quan hệ với các quan chức là rất quan trọng để có thể làm ăn dễ dàng. Rất nhiều doanh nghiệp coi đây không chỉ là một sự cần thiết, mà còn là một cách đầu tư sinh lợi dễ dàng và hiệu quả. Dự án đầu tư vào các quan chức bắt đầu từ việc tài trợ cho chuyện chạy chức, chạy quyền. Theo dư luận, một số doanh nghiệp thậm chí còn trực tiếp đứng ra vận động và mua phiếu cho không ít các quan chức. Đây là mối quan hệ hai chiều: các doanh nghiệp có thể xin phép được tài trợ, mà các quan chức cũng có thể kêu gọi tài trợ. Nói thẳng ra hay không nói thẳng ra thì cả hai bên đều hiểu cam kết bất thành văn ở đây: “Bọn em giúp anh lên thì sau này anh hỗ trợ cho bọn em”; “Các chú giúp anh lên, thì sau này anh tạo điều kiện cho các chú”. Nhiều nơi sự việc nghiêm trọng đến mức nếu không được các doanh nghiệp ủng hộ thì ít ai có thể chiến thắng được các đối thủ cạnh tranh. Đây, có lẽ, đang là cách phổ biến nhất hình thành lên hệ thống các doanh nghiệp sân sau, doanh nghiệp thân hữu.

Một cách khác để xây dựng quan hệ với các quan chức là chăm lo hết lòng cho các thủ trưởng và vợ con của họ. Được coi là dự án đầu tư, nên các doanh nghiệp rất chịu khó và rất tinh tế ở đây. Họ tìm hiểu không chỉ gu thời trang, món khoái khẩu của các ông anh, bà chị, các cậu ấm, cô chiêu, mà còn tất tần tật về ngày sinh nhật, ngày giỗ chạp, về lễ kỷ niệm ngày cưới, ngày khánh thành nhà… Không cần phải gợi ý, chỉ cần có cơ hội hoặc chỉ cần đoán ra ông anh, bà chị thích gì là họ khuân đến nhà ngay hoặc tìm cách đáp ứng ngay. Sự tận tụy được đáp lại bằng mối quan hệ thân hữu. Không chỉ người dân, mà nhiều khi các quan chức cấp dưới gặp được thủ trưởng còn khó. Thế nhưng cậu em/cô em bên doanh nghiệp X, Y Z… gọi điện là anh bắt máy liền; mời đến là anh đến liền.

Quan hệ thân hữu còn được hình thành lên theo một cách tự nhiên hơn. Đó là hiện tượng người nhà của các quan chức đứng ra thành lập doanh nghiệp. Khi có cha, anh làm quan to, thì vợ con, em út lập tức đứng ra thành lập doanh nghiệp. Họ kinh doanh rất nhàn hạ và giàu có lên một cách nhanh chóng nhờ mối quan hệ thân hữu không cần phải đầu tư mà vẫn có sẵn của mình. Những doanh nghiệp kiểu này chẳng cần vốn, mà cũng chẳng cần có kiến thức, kỹ năng kinh doanh, họ chỉ cần đón lõng và cắt phần trăm đối với tất cả các dự án mà người nhà của họ có quyền quyết định.

Với những biểu hiện cụ thể như vậy, nền kinh tế của chúng ta có phải là chủ nghĩa tư bản thân hữu không? Xin để điều này cho bạn đọc tự suy xét.

Tuy nhiên, cách làm ăn dựa vào quan hệ thân hữu đang để lại những hậu quả hết sức nặng nề cho đất nước.

Trước hết, nó làm cho môi trường kinh doanh bị hủy hoại nghiêm trọng. Thời gian qua, Chính phủ đã cố gắng rất nhiều trong việc thúc đẩy cải cách hành chính để cải thiện môi trường kinh doanh. Thế nhưng cải cách hành chính sẽ làm được gì, nếu muốn làm ăn dễ dàng cứ phải đầu tư cho quan hệ? Không có quan hệ, có vẻ như mọi cơ hội đều đóng lại đối với các doanh nghiệp hoặc chi phí kinh doanh của họ bị đội lên đến mức không sớm thì muộn họ cũng sẽ bị phá sản. Ở một số địa phương, việc gia nhập thị trường là gần như là không thể đối với các doanh nghiệp không nằm trong nhóm thân hữu hoặc ở địa phương khác đến. Các doanh nghiệp không hiểu điều này sẽ được các cơ quan công quyền hoặc thậm chí xã hội đen “dạy dỗ” đến nơi đến chốn ngay.

Thứ hai, cạnh tranh lành mạnh như là một động lực thúc đẩy phát triển hoàn toàn bị triệt tiêu. Chất lượng cao ư? Giá rẻ ư? Chẳng quan trọng! Quan trọng là phải có quan hệ thân hữu. Đây cũng là một trong những nguyên nhân cơ bản giải thích tại sao các doanh nghiệp ở Việt Nam ít đầu tư vào khoa học-công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh. Hệ quả tiếp theo là năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế cũng rất thấp.

Thứ ba, bất công và bất bình xã hội đang bị tích tụ lại ngày một nhiều hơn. Nếu mọi cơ hội đều do nhóm thân hữu tận hưởng hết, thì cái gì sẽ còn lại cho những người dân? Không ai không nhìn thấy nhiều doanh nghiệp đang giàu lên nhanh chóng nhờ được hưởng chênh lệch địa tô, được ưu tiên, ưu đãi trong việc tiếp cận các nguồn lực của đất nước, tiếp cận hợp đồng, tiếp cận thương quyền; các quan chức cũng giàu lên nhanh chóng nhờ được doanh nghiệp lại quả và cung phụng. Điều này quả thực đi ngược lại với những giá trị về bình đẳng và công bằng xã hội mà chúng ta đã đổ máu xương ra gìn giữ.

Thứ tư, chủ nghĩa tư bản thân hữu dẫn đến tham nhũng. Tham nhũng là gì nếu chẳng phải là lạm dụng quyền lực công vì lợi ích tư. Nhiều quan chức đã sử dụng quyền lực được nhân dân trao cho để ưu tiên, ưu đãi cho nhóm thân hữu và hưởng lợi từ sự lại quả của nhóm này. Chính vì vậy, chủ nghĩa tư bản thân hữu tràn lan cũng đang làm cho tham nhũng xảy ra tràn lan.

Cuối cùng, cuộc đấu tranh chống lại chủ nghĩa tư bản thân hữu là rất quan trọng đối với sự tồn vong của chế độ. Chính chủ nghĩa tư bản thân hữu đã gây ra cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á năm 1997 làm cho xã hội ở Thái Lan bị mất ổn định nghiêm trọng, còn chính quyền ở In-đô-nê-xia thì bị sụp đổ. Với mô hình thể chế chỉ có một Đảng lãnh đạo như ở ta, cuộc đấu tranh chống lại chủ nghĩa tư bản thân hữu có rất nhiều khó khăn, nhưng không phải là không có những thuận lợi. Khó khăn là vì không có lực lượng đối lập thì cơ chế giám sát từ bên ngoài là rất yếu, nhưng thuận lợi là vì khi đã quyết tâm thì không có một thế lực nào khác có đủ sức mạnh ngăn cản. Vấn đề là chế độ có thật sự quyết tâm chống lại chủ nghĩa tư bản thân hữu vì sự tồn vong của chính mình hay không.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: